ج : اما از مسأله اول آن كه هر گاه نجاست منحصر به اندرون دماغ است و به ظاهر نرسيده وضو و نماز صحيح است واصلًا ضررى ندارد چه نجاست بواطن ضرر ندارد بلكه [ در ] حقيقت نجس نمىشود . و اما از دوم آن كه نهى در عبادات موجب فساد است و در صورت انحصار ظرف در غصبى ، وضو منهى عنه است بخلاف وضو در صورت عدم انحصار ، و اين را به مثالى از براى شما بيان مىكنم هر گاه شما امر كنيد عبد خود را كه از يزد به اصفهان رود و فلان جنس را گرفته بياورد ، و از يزد به اصفهان چهار راه باشد سه راه آن خاطر جمع وامن باشد و يك راه آن تركمان داشته باشد ومترددين را اسير كنند ، عبد شما منهى از رفتن به اصفهان نخواهد بود و هر گاه از شما بپرسد كه بروم به اصفهان از براى گرفتن جنس مىگوييد بلى برو وهرگاه راه منحصر باشد به يكى و آن راه را تركمان گرفته باشد در اين صورت شما راضى به رفتن اصفهان نيستيد و اگر از شما بپرسد كه شما فرموديد من بروم به اصفهان و راه منحصر است به يكى و آن را تركمان گرفته چه كنم او را منع از رفتن مىكنيد و رفتن به اصفهان مقدّمه جنس آوردن است هم چنان كه آب از ظرف گرفتن مقدّمه وضو است پس در صورت انحصار وضو منهى عنه خواهد بود و باطل ، بخلاف صورت عدم انحصار . اين ملخّص سرّ ودليلى است كه گفته اند و ليكن بعضى ديگر را در اين دليل گفتگوها است كه در كتب مبسوطه فقهيه مسطور است . و اما از سوم بلى اگر كشمش در آب بجوشد مىتوان خورد و در كشمش ثلثان شرط حلَّيت آن نيست . ( 48 ) س 48 : بفرماييد كه چنانچه كسى بول كند در آب جارى يا كر ، ترشحى از آن آب به بدن و يا جامه ء او برسد ، آن ترشح پاك است يا نجس ؟ ج : اگر بدانيد كه ترشح از بول است نجس است ، و اگر بدانيد از آب است پاك است ، و اگر بدانيد از هر دو با هم ممزوج است يعنى پيش از آن كه بول در آب